Η Μυστικότητα της Υιοθεσίας και η πληροφόρηση του Υιοθετημένου για τα στοιχεία των φυσικών του γονέων

Ορθώς ο Νόμος δίνει το δικαίωμα στον υιοθετημένο να πληροφορείται πλήρως τα στοιχεία των φυσικών του γονέων και της υιοθεσίας του από τους θετούς γονείς και από κάθε αρμόδια αρχή μετά την ενηλικίωσή του ( άρθρο 1559, παρ, 2 Α.Κ) .
Επίσης η Κοινωνική υπηρεσία ή οργάνωση που συνέπραξε στην τέλεση της υιοθεσίας, « υποχρεούται να παρέχει, όταν το ζητήσουν οι ενδιαφερόμενοι, τη συνδρομή της για την αναζήτηση ριζών υπό τους όρους που το επιτρέπει ο νόμος » ( Π.Δ. 226/20-9-1999, άρθρο 3).

Ένα θέμα το οποίο δεν αντιμετωπίζει ο Νόμος είναι η επιθυμία πολλών φυσικών γονέων να πληροφορηθούν τα στοιχεία του παιδιού που στο παρελθόν είχαν δώσει για υιοθεσία με σκοπό να επικοινωνήσουν μαζί του. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια, μέσω της ώθησης που έδωσαν τηλεοπτικές εκπομπές, πολλοί φυσικοί γονείς ξεκίνησαν την αναζήτηση των παιδιών τους. Η άγνοια των φυσικών γονέων για τα στοιχεία των θετών γονέων δεν αφορά μόνον τις υιοθεσίες παιδιών που προστατεύονται από Κοινωνικές Υπηρεσίες, όπου ο Νόμος κατοχυρώνει αυτήν την μυστικότητα ( άρθρο 1559, παρ, 1 Α.Κ) αλλά και τις ιδιωτικές υιοθεσίες.

Παρ’όλο ότι σε αυτές τις τελευταίες ούτε ο προηγούμενος Νόμος ούτε, πολύ περισσότερο, ο νέος Νόμος κρίνει αναγκαία τη μυστικότητα απέναντι στους φυσικούς γονείς, εφ όσον οι υιοθεσίες αυτές, θεωρητικά τουλάχιστον, γίνονται με απευθείας διαπραγμάτευση μεταξύ φυσικών και θετών γονέων, είναι γνωστό ότι οι θετοί γονείς μετέρχονται διάφορους τρόπους για να μην αποκαλυφθούν τα στοιχεία τους στους φυσικούς γονείς.

Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται είναι το εξής:

Έχουν οι φυσικοί γονείς το δικαίωμα να πληροφορηθούν τα στοιχεία των θετών γονέων από τις Κοινωνικές Υπηρεσίες ( μετά την ενηλικίωση του παιδιού) και να επιδιώξουν την επικοινωνία με τον υιοθετημένο, είτε επειδή ουδέποτε πληροφορήθηκαν αυτά τα στοιχεία είτε επειδή τα ξέχασαν ;

 Σύμφωνα με τις διατάξεις περί μυστικότητας του Νόμου δεν έχουν το δικαίωμα αυτό και θα πρέπει να αναμένουν να τους αναζητήσει το παιδί. Οι πιέσεις όμως που ασκούνται στις Κοινωνικές Υπηρεσίες από τους φυσικούς γονείς είναι ισχυρές και το πρόβλημα δεν μπορεί κανείς να το αγνοήσει.
 
Οι Κοινωνικές Υπηρεσίες σήμερα εφαρμόζουν την τακτική να ενημερώνουν τον υιοθετημένο για την επιθυμία του φυσικού γονέα και , εάν εκείνος συναινεί, να τους φέρνουν σε επαφή. Αρκετές φορές, όμως, οι προσπάθειες των Κοινωνικών Υπηρεσιών να γνωστοποιήσουν το αίτημα προσωπικά στον υιοθετημένο προσκρούουν στην αρνητική στάση των θετών γονέων, ειδικότερα εάν ο υιοθετημένος ενήλικος εξακολουθεί να είναι εξαρτημένος από τους θετούς γονείς ή εάν δεν έχει πληροφορηθεί για την υιοθεσία του. Η αναζήτηση του παιδιού από τον φυσικό γονέα χρόνια μετά την υιοθεσία είναι κατανοητή στο πλαίσια της ανάγκης του να πληροφορηθεί για την τύχη του παιδιού του και να ανακουφιστεί από τα συναισθήματα ενοχής και οδύνης για την απώλεια του παιδιού που πολλές φορές τον συνοδεύουν στην ζωή του.

Από την άλλη μεριά, ακόμα και αν ο υιοθετημένος δεν έχει ενδιαφερθεί εμπράκτως να αναζητήσει το φυσικό γονέα, φαίνεται να εκτιμά θετικά τις ενέργειες του γονέα να επικοινωνήσει μαζί του,έστω και αν οι πρώτες αντιδράσεις του είναι μερικές φορές αρνητικές. Άλλωστε το βασικό ερώτημα των υιοθετημένων είναι εάν οι φυσικοί γονείς τους αγαπούσαν και νοιάζονταν για αυτούς.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι γενικά είναι θετικό για τον ενήλικα υιοθετημένο να γνωρίζει το αίτημα του φυσικού γονέα που συνδέεται με ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής του και να αποφασίσει εάν θέλει να τον συναντήσει ή όχι. Γι’αυτό, στο προεδρικό διάταγμα για την διαδικασία προπαρασκευής και πραγματοποίησης των υιοθεσιών από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες, καλόν θα είναι να περιληφθεί διάταξη που να κατοχυρώνει τις ενέργειες των κοινωνικών υπηρεσιών να ενημερώνουν τον υιοθετημένο ενήλικο για το αίτημα του φυσικού γονέα να επικοινωνήσει μαζί του.

Θέσεις του Κέντρου Ερευνών Ρίζες είναι:

  Να επιτρέπεται και να ενθαρύνεται, η αναζήτηση από τους φυσικούς γονείς για το υιοθετημένο παιδί τους, αφού πρώτα συναινέσει ο υιοθετημένος ενήλικας και αφού έχουν πάρει και οι δύο πλευρές την κατάλληλη υποστήριξη από ειδικούς. Η ίδια τακτική να ακολουθείται και στην περίπτωση αναζήτησης υιοθετημένου ατόμου, από το οικογενειακό περιβάλον, όταν οι φυσικοί γονείς έχουν αποβιώσει. Είναι γεγονός ότι πολλά υιοθετημένα άτομα εξέφρασαν τέτοια επιθυμία και ερωτήματα εάν τους αναζήτησε κανείς από το φυσικό τους οικογενειακό περιβάλον μετά από χρόνια. Εμείς στις αναζητήσεις μας περιλαμβάνουμε και τις δύο πλευρές όπως άλλωστε κάνουν και ορισμένες, με αρκετή ευαισθησία, Κοινωνικές Υπηρεσίες.